IBAN Kullandırma Suçları

1. IBAN Kullandırmak Neden Suç Teşkil Eder?

Dolandırıcılık şebekeleri, internet (sosyal medya, sahte alışveriş siteleri, borsa/kripto ilanları) veya telefon (kendini polis/savcı olarak tanıtma) yoluyla vatandaşları kandırarak elde ettikleri paraları doğrudan kendi banka hesaplarına çekmezler. Takip edilmemek ve izlerini kaybettirmek için başka kişilerin banka hesaplarını, IBAN numaralarını, kredi kartlarını veya kripto varlık cüzdanlarını aracı olarak kullanırlar.

Vatandaşlar genellikle bu sürece iki şekilde dahil olurlar:

İyiniyet / Güven İlişkisiyle: "Hesabımda bloke var/kartım yanımda yok, senin hesabına para gelsin sen bana çekip ver" diyen arkadaş, komşu veya akrabaya yardım etmek isterken,

Maddi Çıkar Kaygısıyla: İnternette "Hesabını kirala, günde 1.000 TL - 5.000 TL kazan" ilanlarına inanarak veya komisyon karşılığı hesabını başkasına kullandırarak.

2. Türk Ceza Kanunu Kapsamında Hukuki Sorumluluk

Banka hesabına dolandırıcılık parası yatan kişi hakkında doğrudan "Nitelikli Dolandırıcılık" (TCK m. 158/1-f) suçundan soruşturma açılır.

12. Yargı Paketi (7589 Sayılı Kanun) İle Getirilen Özel Düzenleme (TCK m. 158/4)

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen kanunla TCK'nın 158. maddesine eklenen 4. fıkra uyarınca; dolandırıcılık suçuna iştiraki sırf kendisine veya başkasına ait banka/kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum veya kripto varlık sağlayıcılar nezdindeki hesap bilgilerini veya araçlarını başkasına vermekten ibaret olan kişiler için cezada yarı oranında (%50) indirim öngörülmüştür.

Yargıtay Uygulamasında Üç Farklı Senaryo ve Hukuki Durum

Uygulamada Yargıtay Ceza Daireleri sanığın durumunu üç grupta değerlendirmektedir:

A) İyiniyetle/Aldatılarak Hesabını Veren Vatandaş: Suç işleme kastı olmayan, dolandırıcılık planından tamamen habersiz olan, sırf insani yardım/güven ilişkisiyle IBAN veren ve gelen paradan hiçbir maddi çıkar sağlamayan kişi hakkında, şüpheden sanık yararlanır ilkesi uyarınca BERAAT kararı verilmesi gerekir.

B) Sırf Hesabını Kullandırıp İştirak Eden Kişi (TCK m. 158/4 - İndirimli Ceza): Hesabına suç parası gelebileceğini öngören veya komisyon/çıkar karşılığı hesabını verip başka bir organizasyonel faaliyete katılmayan kişi TCK m. 158/4 kapsamında yarı oranında ceza indirimi alarak cezalandırılır.

C) Organizasyon İçi Hesap Toplayıp Parayı Çekenler (MÜŞTEREK FAİLLİK - TCK m. 37): Birden fazla kişiden kart/IBAN toplayan, parayı ATM'den bizzat çekip şebekeye ulaştıran ve bu işten düzenli pay alan kişiler dolandırıcılık suçunun doğrudan ortağı (müşterek faili) kabul edilir ve haklarında hiçbir indirim yapılmadan asli failler gibi ağır cezalar verilir.

3. MASAK ve 5549 Sayılı Kanun Kapsamındaki Suç (m. 15)

IBAN kullandırma eylemi sadece TCK ile sınırlı değildir. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 15. maddesi uyarınca; Banka veya finans kuruluşlarında kendi adına fakat başkası hesabına hareket eden kişi, bu işlemi yapmadan önce kimin hesabına hareket ettiğini bankaya yazılı olarak bildirmezse 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Bu düzenleme, "Ben dolandırıcılığı bilmiyordum" deseniz dahi sırf hesabınızı başkasına kullandırıp bildirimde bulunmadığınız için hakkınızda adli ceza uygulanmasına yol açabilir.

4. CMK m. 128/A Uyarınca Hesapların Askıya Alınması ve El Koyma

Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık suçlarında, suça konu paranın izi sürülürken Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128/A maddesi uygulanır.

Şüpheli bir para transferi tespit edildiğinde, ilgili banka veya ödeme kuruluşu tarafından suçta kullanılan hesap 48 saate kadar askıya alınabilir.

Cumhuriyet savcısı ve hakim kararıyla hesaptaki paraya el konulur ve mağdura ait olduğu kesinleşirse para mağdura iade edilir. Ayrıca bu durumdaki tüm banka hesaplarınıza kısıtlama gelebilir.

5. Vatandaşlar İçin Altın Kurallar ve Korunma Yolları

Akran, Arkadaş veya Akraba Dahi Olsa IBAN Vermeyin: "Hesabım kısıtlı, parayı senin hesabına atsınlar" diyen kişilerin ricasını kesinlikle kabul etmeyin.

"Hesap Kiralama"İlanlarına Kanmayın: İnternette komisyon karşılığı IBAN/kart kiralama vaadinde bulunan tüm yapılar dolandırıcılık ve bahis çeteleridir.

Hesabınıza Tanımadığınız Bir Para Gelirse: Paraya kesinlikle dokunmayın, çekmeyin veya başkasına transfer etmeyin. Derhal bankanızla iletişime geçerek durumu bildirin ve gerekirse en yakın polis merkezine veya savcılığa dilekçe verin.

Yazar : Avukat Berat YILDIRIM