İçindekiler
Uyuşturucu ve uyarıcı maddelerle ilgili fiiller, Türk Ceza Kanunu’nda "Kamunun Sağlığına Karşı Suçlar" başlığı altında düzenlenmiş olup, toplum sağlığını ve kamu düzenini korumak amacıyla yüksek yaptırımlara bağlanmıştır. Uyuşturucu maddelerle ilgili adli süreçlerde, eylemin "ticaret" mi yoksa "kullanım amacıyla bulundurma" mı olduğu hususu ceza miktarını doğrudan etkileyen en kritik hukuki ayrımdır.
1. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçu (TCK m. 188) Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal, ihraç edilmesi, ülke içinde satılması, satışa arz edilmesi, başkalarına verilmesi, sevk edilmesi, nakledilmesi, depolanması, satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması TCK m. 188 kapsamında ağır yaptırımlara tabi tutulmuştur.
İmal, İthal ve İhraç (TCK m. 188/1): Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve 2.000 günden 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Satma, Satışa Arz Etme, Nakletme ve Bulundurma (TCK m. 188/3): Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, 10 yıldan az olmamak üzere hapis ve 1.000 günden 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Mağdurun Çocuk Olması: Uyuşturucu maddenin bir çocuğa satılması veya verilmesi halinde verilecek hapis cezası 15 yıldan az olamaz.
Cezayı Artıran Nitelikli Haller (TCK m. 188/4, 5, 8) Madde Türü: Suça konu maddenin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid (bonzai) ve türevleri, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin (metamfetamin vb.) ve türevleri olması halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Masa/Konum Şartı (200 Metre Kuralı): Ticaret suçunun; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan bina ve tesislerin sınırlarına 200 metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.
Toplu veya Örgütlü İşlenme: Suçun 3 veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde ceza yarı oranında; suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise 1 kat artırılır.
Meslek Kolu Aracılığıyla: Suçun tabip, eczacı, kimyager, veteriner, hemşire vb. sağlık mesleği mensuplarınca işlenmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır.
Tüzel Kişilerin Sorumluluğu: Uyuşturucu ticareti suçunun bir şirketin/tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde yararına işlenmesi durumunda tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri uygulanır ve idari para cezaları verilir.
2. Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Satın Alma, Kabul Etme, Bulundurma veya Kullanma Suçu (TCK m. 191)
Kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da uyuşturucu madde kullanan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (KDAE) ve Denetimli Serbestlik 5 Yıllık Erteleme: Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada Cumhuriyet savcısı, CMK m. 171’deki şartları aramadan doğrudan 5 yıl süreyle Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesine (CDAE) karar verir.
Denetimli Serbestlik ve Tedavi: Şüpheli hakkında erteleme süresi zarfında en az 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır ve gerekli görülürse tedaviye tabi tutulur.
Denetim Süresince İhlal Sonuçları: Erteleme süresi içinde kişinin yükümlülüklere/tedaviye uymamakta ısrar etmesi, tekrar uyuşturucu satın alması, bulundurması veya kullanması halinde erteleme kararı kaldırılarak hakkında kamu davası açılır.
Sürecin Başarıyla Tamamlanması: Şüpheli 5 yıllık erteleme süresini yükümlülüklere uygun ve ihlalsiz geçirirse hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (Takipsizlik) verilir.
Okul/Yurt Yakınlığı Artırımı: Kullanma veya bulundurma eyleminin okul, yurt, hastane veya ibadethanelere 200 metreden yakın mesafede işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Yazar: Avukat Berat YILDIRIM