İçindekiler
1. TEHDİT SUÇU (TCK m. 106)
A) Suçun İşleniş Biçimleri (Nasıl İşlenebilir?)
Tehdit suçu; sözlü, yazılı, görsel veya davranışsal yöntemlerle (söz, mektup, mesaj, işaret veya hareketlerle) gelecekte gerçekleşecek haksız bir kötülüğün mağdura bildirilmesiyle işlenir. Suçun oluşması için failin, mağdurun veya yakınının haksız bir saldırıya uğrayacağını beyan ederek mağdur üzerinde korku, kaygı veya irade baskısı oluşturmaya elverişli bir eylemde bulunması yeterlidir.
B) Kanuni Karşılıkları ve Cezaları
- Temel Tehdit (Hayat, Vücut veya Cinsel Dokunulmazlığa Yönelik): Bir başkasını kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.
- Malvarlığına Yönelik veya Sair Tehdit: Mağdurun malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratılacağından veya sair bir kötülük edileceğinden bahisle tehdit edilmesi durumunda, mağdurun şikayeti üzerine iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.
- Nitelikli Tehdit Halleri: Tehdidin; a) Silahla, b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, c) Birden fazla kişi tarafından birlikte, d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, işlenmesi halinde fail hakkında iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
- Gerçek İçtima Durumu: Tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya mala zarar verme suçunun işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da ceza verilir.
2. HAKARET SUÇU (TCK m. 125)
A) Suçun İşleniş Biçimleri (Nasıl İşlenebilir?)
Hakaret suçu, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenir.
- Huzurda veya İletiyle İşlenme: Mağdurun yüzüne karşı doğrudan işlenebileceği gibi; mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle (SMS, WhatsApp, e-posta, sosyal medya mesajı vb.) de gerçekleştirilebilir.
- Gıyapta İşlenme: Mağdurun bulunmadığı bir ortamda arkasından yapılan hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek (üç kişiye söylenerek veya gösterilerek) işlenmesi şarttır.
B) Kanuni Karşılıkları ve Cezaları
- Basit Hakaret: Hakaret suçunun temel halini işleyen kişiye üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- Nitelikli Hakaret Halleri: Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi halinde verilecek cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
- Aleniyet Artırımı: Hakaretin alenen (herkesin görüp duyabileceği umumi yerlerde veya basın/sosyal medya mecralarında) işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
- Kurul Halindeki Kamu Görevlilerine Hakaret: Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suç hükümleri uygulanır.
1. HAKARET SUÇUNDA ÖN ÖDEME VE GÜNCEL USUL HÜKÜMLERİ
Hakaret suçu (TCK m. 125), mevzuatta yapılan son yasal değişikliklerle (7531 ve 7571 sayılı Kanunlar) muhakeme usulü bakımından köklü bir değişime uğramıştır:
- Uzlaştırmadan Çıkarılıp Ön Ödeme Kapsamına Alınması (TCK m. 75/6-a-2, CMK m. 253/3):
- Yapılan son düzenlemeler öncesinde hakaret suçu uzlaştırmaya tabi iken; CMK m. 253/3 hükmündeki değişiklikle hakaret suçu uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılmış; TCK m. 75/6-a-2 maddesi uyarınca (kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç) Ön Ödeme kapsamına alınmıştır.
- Ön Ödeme Müessesi Nasıl İşler? (TCK m. 75):
- Soruşturma aşamasında Cumhuriyet Savcılığı, yeterli şüpheye ulaştığında şüpheliye bir önödeme ihbarnamesi tebliğ eder.
- Şüpheli, ihbarnamede belirtilen adli para cezası karşılığı miktarı ve soruşturma giderlerini tebliğden itibaren 10 gün içinde öderse, hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (Takipsizlik) verilir ve dosya mahkemeye taşınmadan kapanır.
- Ön ödemede bulunulması durumunda kişiye ceza verilmiş sayılmaz ve bu durum adli sicil kaydına (sabıkaya) işlemez.
- Şikayet Süresindeki 2 Yıllık Hak Düşürücü Üst Sınır (TCK m. 73/2):
- Şikayete tabi hakaret suçlarında genel kural, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde şikayette bulunulmasıdır.
- Ancak 7531 sayılı Kanun ile TCK m. 73/2'ye eklenen özel cümle uyarınca; hakaret suçunda şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez. 2 yıl geçtikten sonra öğrenilse dahi şikayet hakkı düşer.
2. TEHDİT SUÇUNDA UZLAŞTIRMA USULÜ VE ŞİKAYET ŞARTLARI
Tehdit suçunda (TCK m. 106) ön ödeme hükümleri uygulanmaz; ancak suçun türüne göre Uzlaştırma müessesi devrededir:
- Uzlaştırmaya Tabi Haller (CMK m. 253/1-b-3):
- Hayat, Vücut veya Cinsel Dokunulmazlığa Yönelik Tehdit (TCK m. 106/1-1. cümle): Şikayete tabi olmasa dahi kanunun açık hükmü gereği uzlaştırma kapsamındadır.
- Malvarlığına Yönelik Tehdit (TCK m. 106/1-2. cümle): Mağdurun şikayetine bağlı olup, yine uzlaştırma kapsamındadır.
- Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
- Soruşturma aşamasında savcılık dosyayı Uzlaştırma Bürosuna gönderir. Bağımsız uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur.
- Taraflar edimli veya edimsiz olarak anlaşırlarsa kamu davası açılmaz; dava açılmışsa düşer.
- Uzlaştırma Dışı Kalan Haller:
- Nitelikli Tehdit (TCK m. 106/2): Suçun silahla, örgüt korkutucu gücüyle, imzasız mektupla veya birden fazla kişiyle işlenmesi halinde uzlaştırma hükümleri uygulanmaz. Genel hükümlere göre doğrudan dava açılır.
3. BASİT YARGILAMA USULÜ (CMK m. 251)
Hem tehdit (TCK m. 106/1) hem de hakaret (TCK m. 125/1) suçlarının ceza üst sınırları 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektirdiğinden:
- Mahkeme, iddianamenin kabulünden sonra duruşma açmaksızın Basit Yargılama Usulü uygulayabilir.
- Bu usulde taraflara yazılı beyan ve savunmalarını sunmaları için süre verilir. Dosya üzerinden verilen mahkûmiyet kararlarında sonuç ceza üzerinden 1/4 oranında indirim yapılır. Karara itiraz edilirse genel duruşmalı yargılamaya geçilir.