Nafaka Davaları

Nafaka; boşanma sürecinde veya boşanma sonrasında ekonomik olarak güç duruma düşecek olan eşe, bakıma muhtaç çocuklara ya da geçim sıkıntısı çeken yakın akrabalara ödenen yasal geçim katkısıdır.

Hukukumuzda temel olarak 4 farklı nafaka türü bulunmaktadır:

1. Tedbir Nafakası (Dava Sürerken Geçici Destek)

• Ne Demektir? Boşanma davası açıldığında, mahkeme sonuçlanana kadar (yargılama boyunca) geçim sıkıntısına düşecek olan eşin ve çocukların barınma, beslenme ve yaşam giderlerini karşılamak için verilen geçici nafakadır.
• Kimin Kusurlu Olduğuna Bakılır mı? Hayır. Dava devam ederken kimin haklı kimin haksız olduğuna bakılmaz. Amaç, yargılama sürecinde kimsenin parasız ve mağdur kalmamasıdır.
• Ne Zaman Biter? Boşanma davası kesinleştiği an tedbir nafakası sona erer (şartları varsa yerini yoksulluk veya iştirak nafakasına bırakır).
• Örnek: Ev hanımı olan bir kadın, eşine boşanma davası açtı. Dava 2 yıl sürdü. Bu 2 yıl boyunca mahkeme, kadının ve yanında kalan çocuğunun kira, mutfak ve yaşam giderleri için kocanın her ay düzenli bir para ödemesine karar verir.

2. Yoksulluk Nafakası (Boşanma Sonrası Eşe Destek)

• Ne Demektir? Boşanma kararı kesinleştikten sonra, boşanma yüzünden ekonomik olarak yoksulluğa düşecek olan eşe verilen nafakadır.
• En Önemli Şartı Nedir? Kusur oranıdır. Nafaka talep eden eşin, boşanmadaki kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir. Yani ağır kusurlu olan taraf (örneğin eşini aldatan veya ağır şiddet uygulayan kişi) yoksulluk nafakası alamaz.
• Ne Zaman Sona Erer?
  • Nafaka alan taraf yeniden evlenirse veya taraflardan biri ölürse kendiliğinden biter.
  • Nafaka alan taraf resmiyette evlenmeyip biriyle karı-koca gibi yaşamaya başlarsa, iş bulup yoksulluktan kurtulursa veya haysiyetsiz bir hayat sürerse mahkeme kararıyla kaldırılır.
• Örnek: Eşinin kendisini aldatması sebebiyle boşanan ve hiçbir geliri bulunmayan bir kadın, boşanma sonrasında da yaşamını sürdürebilmek için eski eşinden yoksulluk nafakası alır.

3. İştirak Nafakası (Çocuk Bakım ve Eğitim Parası)

• Ne Demektir? Boşanma sonrasında çocuğun velayeti kendisine verilmeyen anne veya babanın, çocuğunun beslenme, giyim, eğitim, sağlık ve barınma giderlerine gücü oranında katılmasıdır.
• Anne veya Babanın Kusuru Önemli midir? Hayır. Bu para eşe değil, doğrudan çocuğun ihtiyaçlarına harcanır. Anne veya babanın ne kadar kusurlu olduğu ya da velayeti alan tarafın zengin olup olmadığı fark etmez; her anne ve baba imkanı ölçüsünde çocuğuna bakmak zorundadır.
• Ne Zaman Biter? Çocuk 18 yaşını doldurduğunda (ergin olduğunda) çocuk nafakası otomatik olarak biter.
• Örnek: Mahkeme 8 yaşındaki çocuğun velayetini anneye verdi. Baba, çocuk 18 yaşına gelene kadar her ay çocuğunun okul, kurs, beslenme ve giyim masrafları için anneye çocuk adına "iştirak nafakası" öder.

4. Yardım Nafakası (Zor Durumdaki Akrabaya / Üniversite Öğrencisine Destek)

• Ne Demektir? Bir kimsenin, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoyuna (çocukları, torunları), üstsoyuna (anne, baba, dede, nene) veya refah içindeki kardeşlerine ödediği nafakadır.
• En Çok Karşılaşılan Durum (Üniversite Öğrencisi Çocuklar): Çocuk 18 yaşını doldurunca iştirak nafakası kesilir. Ancak çocuk üniversitede okuyorsa ve çalışmıyorsa, anne veya babasına dava açarak eğitimi bitene kadar "Yardım Nafakası" isteyebilir.
• Örnek: 20 yaşında üniversite okuyan bir gencin, 18 yaşını doldurduğu için babasının ödediği çocuk nafakası kesilmiştir. Ancak eğitimi devam eden genç, okulu bitene kadar geçimini sağlamak amacıyla babasına karşı yardım nafakası davası açabilir.

Merak Edilen Pratik Sorular

1. Nafaka Miktarı Zamanla Değişir mi?

   • Evet. Ülkedeki ekonomik şartlar, çocuğun büyümesiyle artan masraflar veya taraflardan birinin işsiz kalması / gelirinin artması gibi durumlarda mahkemeden Nafaka Artırımı veya Nafaka Indirimi/Kaldırılması talep edilebilir.

2. Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

   • Nafaka borcu ödenmediği takdirde icra takibi başlatılır.
   • Düzenli ödenmesi gereken aylık nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında şikayet üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi (hapis cezası) verilir. Borçlu birikmiş nafaka borcunu öderse hapisten çıkar.
   • Maaş haczi işlemlerinde nafaka alacakları kanunen birinci sırada yer alır.

Dikkat: Hukuk sisteminde atılacak hatalı bir adım veya kaçırılan tek bir yasal süre, haklılığınızı tamamen ortadan kaldırabilir. Haklarınızı eksiksiz korumak ve riske atmamak için sürecinizi mutlaka uzman bir avukatla takip ediniz.

Yazar : Avukat Berat YILDIRIM